Türkiye’den Avrupa’ya İhracat Gümrükleme Süreci: Adımlar ve Önemli Belgeler
Türkiye ile Avrupa Birliği (AB) arasında 1996 yılında yürürlüğe giren Gümrük Birliği, sanayi ürünleri ve işlenmiş tarım ürünlerinde gümrük vergilerini sıfırlayarak ticareti büyük ölçüde kolaylaştırmıştır. Bu anlaşma sayesinde Türkiye’den AB ülkelerine yapılan ihracatta, kapsam dahilindeki mallar tercihli rejimden yararlanmakta ve genellikle gümrük vergisi ödemeden serbest dolaşıma girebilmektedir. Ancak süreç, doğru belgelerin hazırlanması ve gümrük işlemlerinin eksiksiz tamamlanmasını gerektirir. Bu makalede, Türkiye’den Avrupa’ya ihracat gümrükleme sürecini adım adım ele alacağız.
Gümrük Birliği’nin Avantajları
Gümrük Birliği kapsamında, sanayi malları ve işlenmiş tarım ürünleri için gümrük vergileri, miktar kısıtlamaları ve eş etkili tedbirler kaldırılmıştır. Türkiye, AB’nin Ortak Gümrük Tarifesi’ni üçüncü ülkelere karşı uygulamakta olup, bu sayede Türk ihracatçıları AB pazarına kota ve vergi muafiyetiyle erişim sağlamaktadır. 2024 verilerine göre, Türkiye’nin AB’ye ihracatı milyarlarca doları aşmış olup, otomotiv, tekstil, makine ve kimya sektörleri öne çıkmaktadır. Ancak tarım ürünleri ve bazı özel ürünler (örneğin AKÇT kapsamındaki demir-çelik) için farklı kurallar geçerlidir.
İhracat Gümrükleme Sürecinin Adımları
Türkiye’den AB’ye ihracat gümrükleme süreci, Ticaret Bakanlığı’nın yönetmelikleri doğrultusunda yürütülür. İşlemler genellikle elektronik ortamda yapılır ve gümrük müşavirleri aracılığıyla hızlandırılır.
1.  Hazırlık Aşaması: İhracatçı firma, öncelikle ilgili İhracatçı Birliği’ne üye olmalıdır. Ürünlerin GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodu belirlenir, fatura, paketleme listesi ve taşıma belgeleri hazırlanır.
2.  Gümrük Beyannamesi Düzenleme: İhracat gümrük beyannamesi, BİLGE sistemi üzerinden elektronik olarak oluşturulur. Beyannameye ürün detayları, alıcı bilgileri ve değer girilir. Sistem, beyannameye tescil numarası verir.
3.  İhracatçı Birliği Onayı: Beyanname bilgileri otomatik olarak ilgili İhracatçı Birliği’ne iletilir. Onay alındıktan sonra gümrük işlemlerine devam edilir.
4.  A.TR Dolaşım Belgesi Alımı: En kritik belge A.TR’dir. Bu belge, eşyanın Türkiye veya AB’de serbest dolaşımda olduğunu kanıtlar ve AB gümrüklerinde vergi muafiyeti sağlar. A.TR belgesi, Ticaret Odaları veya yetkili odalardan alınır. Başvuru için fatura, beyanname ve serbest dolaşım kanıtları (menşe belgeleri) eklenir. Elektronik ortamda düzenlenir ve onaylanır. Belge, çıkış gümrüğünde vizelenir ve 90 gün geçerlidir. Tarım ürünleri için ise EUR.1 belgesi gerekebilir.
5.  Gümrük Kontrolü ve Çıkış İşlemleri: Eşya gümrük sahasına getirilir, beyanname gümrük idaresine sunulur. Fiziki muayene veya belge kontrolü yapılır. Onay sonrası eşya çıkış yapılır ve beyanname kapanır.
6.  Taşıma ve Varış: Eşya AB ülkesine ulaştığında, A.TR belgesiyle gümrükleme tamamlanır. Vergi muafiyeti için belge zorunludur.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
•  Mikro ihracat (15000 Euro’ya kadar) için ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi) kullanılabilir.
•  Yasaklı veya kısıtlı ürünler için ek izinler (kontrol belgeleri) gerekebilir.
•  Güncel mevzuat için Ticaret Bakanlığı’nın Gümrük Rehberi’ni takip edin.
•  Profesyonel gümrük müşaviri desteği, hataları önler ve süreci hızlandırır.
Türkiye’den Avrupa’ya ihracat, Gümrük Birliği sayesinde rekabetçi bir avantaj sunar. Doğru belgelerle yürütülen gümrükleme süreci, maliyetleri düşürür ve teslimatları hızlandırır. İhracatçılar, bu fırsatları değerlendirerek AB pazarında büyüme sağlayabilir.